Financiering van een Odensehuis, een  zoektocht?

Bij het Landelijk Platform Odensehuizen (LPO) komen veel vragen op het gebied van financiering van een Odensehuis. De Odensehuizen in Nederland worden op verschillende wijze en uit verschillende bronnen gefinancierd. Ze zijn ook op verschillende manieren georganiseerd. Een groot aantal Odensehuizen zijn ontstaan als particulier initiatief. De laatste jaren zijn er ook een aantal Odensehuizen geopend op initiatief van een welzijnsorganisatie of een zorgaanbieder. Voor de wijze van financieren kan dat uitmaken.

Afgelopen jaar is er een inventarisatie geweest onder de Odensehuizen die op dat moment  open waren. Dat leverde het volgende beeld op.
Een Odensehuis wordt vaak uit meerdere bronnen gefinancierd. Het gaat om een combinatie van  gemeentelijke subsidie, bijdrages van fondsen, donaties en (vrijwillige) bijdrages van deelnemers.

Gemeentelijke en provinciale bijdrage

160207_nieuw_odensehuis

workshop nieuw odensehuis

Omdat een Odensehuis goed past binnen de doelstellingen van de WMO-taak van de gemeente,  ontvangen veel Odensehuizen een bijdrage van de gemeente.
Zeker die gemeentes die werken aan een dementievriendelijke gemeente zien de meerwaarde in van een inloopplek als het Odensehuis. De bijdrage die gemeentes geven verschilt enorm. Dat is mede afhankelijk van de financiële draagkracht van een gemeente en het beleid dat ze voeren. De meeste Odensehuizen starten met een projectsubsidie. Als een Odensehuis in de behoefte voorziet, volgt veelal een meer structurelere vorm van subsidie. Gemeentes worstelen vaak wel hoe ze een Odensehuis kunnen financieren omdat een Odensehuis niet in bestaande hokjes van bijvoorbeeld algemene voorziening welzijn of dagbesteding past. Ook bieden Odensehuizen ondersteuning aan mantelzorgers en daar is vaak weer een andere budget beschikbaar voor. Een meerderheid van de Odensehuizen die gemeentelijke subsidie ontvingen, kregen projectsubsidie met een bijdrage voor de exploitatie van het huis, in een aantal gevallen subsidie voor specifieke activiteiten bijvoorbeeld op het gebied van kunst en cultuur, voor specifieke activiteiten voor mantelzorgers of voor activiteiten om de buurt dementievriendelijke te maken.
De verstrekte subsidies komen uit beschikbaar budget voor innovatie/ vernieuwing dagbesteding, budget voor kwetsbare ouderen, algemene voorziening welzijn of mantelzorgondersteuning.  Grotere gemeentes sluiten soms aan bij activiteiten voor gebiedsgericht werken. Zo heeft de gemeente Groningen een vijftal organisaties die als burgerinitiatief zijn gestart met elkaar verbonden in een leertuin ‘pareltjes in de stad’ . De komende twee jaar worden deze initiatieven gefinancierd en gaat men kijken of en hoe deze initiatieven kunnen aansluiten bij het gebiedsgericht werken. Een aantal Odensehuizen wordt gefinancierd via de aanbesteding WMO en doen nu ervaring op met deze vorm van financiering. Voor Odensehuizen, die via welzijnsorganisaties of door  zorgaanbieders worden gefinancierd, geldt dit ook vaak.  

In vier gevallen heeft de Provincie een projectsubsidie verstrekt met een specifiek doel.

Fondsen

opening boodschappenroute

opening boodschappenroute utrecht

Bijna alle Odensehuizen maken de eerste jaren gebruik van de mogelijkheden die fondsen bieden bij de start van een nieuw initiatief voor een kwetsbare doelgroep als mensen met dementie en hun mantelzorgers. Veel fondsen staan positief tegenover het opzetten van een Odensehuis en snappen dat je de eerste jaren geld nodig hebt om de exploitatie rond te krijgen, om een ruimte in te richten en een start te maken met activiteiten. Per fonds zijn er specifieke eisen waar men aan moet voldoen. Het helpt om de bij de aanvraag te vermelden dat men ondersteund wordt door het Landelijk Platform dat mede (met behulp van fondsen) is opgericht om nieuwe initiatieven te ondersteunen. Bij het platform is een overzicht beschikbaar van fondsen die Odensehuizen hebben ondersteund.  

Eigen bijdrage deelnemers en donaties

Een Odensehuis is een organisatie voor en door mensen met dementie en mantelzorgers. Het is geven en nemen. Wederkerigheid staat centraal. Dat geldt niet alleen voor de inspanning die iedereen naar vermogen levert in de organisatie van het huis, maar ook financieel. In veel Odensehuizen gaat het om vrijwillige bijdrages of donaties. In andere huizen hebben deelnemers met elkaar afgesproken dat iedereen ook een verplichte financiële bijdrage (voor activiteiten) levert. Soms is dit ook verplicht door de  subsidievoorwaarden vanuit de gemeente of door afspraken  die gelden binnen een welzijn- of zorgorganisatie. Een paar Odensehuizen worden deel gefinancierd doordat deelnemers een eigen Persoonsgebonden Budget uit de WMO of WLZ hebben. Hierover worden dan individuele afspraken gemaakt.  Een deel van de Odensehuizen heeft donaties ontvangen van organisaties die hiervoor een special actie organiseerde. 

Ongeveer een kwart van de Odensehuizen heeft een ANBI-status. De rest (nog) niet.  

Structurele of meer-jaren financiering 

Tot nu toe heeft een beperkt aantal Odensehuizen een meerjaren toezegging voor financiering vanuit de gemeente. Dit is wel nodig om duurzaam een Odensehuis te exploiteren. Het Landelijk Platform Odensehuizen ondersteunt de Odensehuizen om dit te realiseren. In ieder geval door het delen van goede voorbeelden van gemeentes die dit nu wel bieden. Daarnaast ook door hierover te spreken met landelijke partijen zoals de VNG en de Zorgverzekeraars.