Geen hand vol, maar een land vol

In november 2014 vierde Odensehuis Amsterdam Zuid haar 5 jarig bestaan. Op dat moment waren er 10 Odensehuizen in Nederland. Wat waren we trots op dat resultaat. Nu, 5 jaar later is de groei van het aantal Odensehuizen niet te stuiten.

Eind 2018 zijn er zo’n 30 Odensehuizen in Nederland en zijn er 12 initiatiefgroepen bezig om een Odensehuis te realiseren. Op bovenstaande kaart van Nederland staan ze allemaal vermeld.

Zien ze er allemaal hetzelfde uit? Dat zeker niet. Sommige Odensehuizen hebben een eigen pand en zijn meer dan 5 dagen per week open en werken met veel mensen aan verschillende activiteiten. Andere Odensehuizen beginnen voorzichtig met een paar dagdelen in een buurthuis, een parochiehuis bij een kerk, in een kinderboerderij, of starten een Odensehuiskamer met een kleine groep deelnemers met beginnende dementie, mantelzorgers, vrijwilligers en buurtbewoners. Er zijn Odensehuizen zoals in de Hoeksche Waard en Vlissingen, waar mensen uit verschillende woonplaatsen samen komen en huizen die meer buurtgericht werken zoals het recente initiatief in Heemskerk. In Amsterdam Nieuw West is er een Odensehuis voor Turkse mensen en het Odensehuis in Wijchen wil er juist zijn voor jonge mensen met dementie.

Wat we gemeenschappelijk hebben is dat in een Odensehuis niets moet en veel mag.

De organisatie van een Odensehuis wordt gedragen door de mensen met dementie en hun naasten met ondersteuning van vrijwilligers. Gelukkig is er overal een beroepskracht aanwezig om onder andere te zorgen dat ieders talenten goed benut worden en dat de behoefte van de deelnemers leidend is.
In de Odensehuizen staat de sociale benadering van dementie centraal. Er is niet alleen oog voor de medische gevolgen, maar juist ook voor de psychologische en sociale effecten die dementie heeft op het leven van de betrokkenen. Er is veel ervaringskennis aanwezig, die we delen met lotgenoten en andere (professioneel) betrokkenen.

Sinds de start van de Odensehuizen leren we ook veel van elkaar over hoe je een Odensehuis opzet en draaiende houdt. Begonnen als een informele netwerkorganisatie is er door de enorme groei van het aantal Odensehuizen de behoefte ontstaan om hier wat meer structuur aan te geven. In 2017 is hiervoor het Landelijk Platform Odensehuizen opgericht. Gezien het aantal vragen die wekelijks binnenkomen voorziet dit duidelijk in een behoefte. Verreweg de meeste Odensehuizen zijn begonnen als burgerinitiatief. Zeker in het begin betekent dit dat het lastig is om een plek en financiering te regelen. Maar in veel gevallen weten de betrokken burgers hun behoefte aan een Odensehuis goed aan te geven en lukt het wel om (na enige tijd) te starten. De laatste jaren zijn er ook welzijnsorganisaties en zorgaanbieders die het initiatief nemen voor een Odensehuis om mensen met beginnende dementie en hun mantelzorgers eerder te bereiken en/of hen nieuwe vormen van laagdrempelige ‘dagbesteding’ aan te bieden, die beter aansluiten bij hun wensen. Dat levert soms ook andere vraagstukken op. Met name de vraag hoe bouw je een deelnemersorganisatie op vanuit de betrokkenen zelf. Welzijnsorganisaties hebben hier wel ervaring mee, maar minder met mensen met dementie. Binnen de Odensebeweging proberen we samen met betrokken deelnemers in de Odensehuizen antwoorden te vinden voor de vragen die we tegen komen.

Vanuit de Odensehuizen zijn er de afgelopen jaar allerlei initiatieven en projecten gestart die effect hebben op de levenskwaliteit van de deelnemers.

Een mooi voorbeeld hiervan is OdenseThuis in Amsterdam. Een groep mensen die vanuit de visie en werkwijze van het Odensehuis een woonplek willen realiseren waar mensen gezamenlijk kunnen wonen. Odensehuizen werken ook samen met andere initiatieven in het Sociale Domein. Er ontstaan projecten om gezamenlijk te eten zoals de Mee-eettafel in Wageningen en er zijn Odensehuizen actief betrokken bij het realiseren van dementievriendelijke buurten en gemeentes. Zo werken we samen aan het verhogen van de levenskwaliteit van mensen met dementie en hun naasten.

Vijf coördinatoren over het Odense-concept, Denkbeeld Magazine augustus 2018 (PDF)